Een tuin vol zoemende bijen en fladderende vlinders is niet alleen mooi om naar te kijken, het is ook goed nieuws voor de natuur. Bestuivers hebben het in veel woonwijken lastig: er is veel verharding, gazons worden kort gemaaid en exotische sierplanten leveren vaak weinig nectar of stuifmeel. Met een paar slimme keuzes maak je van je eigen tuin een plek waar insecten voedsel en beschutting vinden.

Je hoeft daarvoor geen grote tuin te hebben. Ook een balkon, een geveltuintje of een paar potten op het terras kunnen een verschil maken. In dit artikel lees je welke bloemen en struiken bestuivers aantrekken en hoe je ervoor zorgt dat er van vroeg in het voorjaar tot laat in de herfst iets te halen valt.

Waar letten bijen en vlinders op?

Bijen zoeken vooral naar nectar en stuifmeel. Ze hebben een voorkeur voor enkelbloemige planten, waarbij het hart van de bloem goed bereikbaar is. Dubbele bloemen, zoals veel gekweekte rozen en dahlia’s, zien er vol uit, maar bevatten vaak nauwelijks voedsel omdat de meeldraden zijn omgevormd tot extra bloemblaadjes.

Vlinders hebben een lange roltong en zijn dol op bloemen met een buisvorm of platte bloemschermen waarop ze kunnen landen. Daarnaast hebben ze waardplanten nodig: planten waarop de rupsen leven. Denk aan brandnetels voor de dagpauwoog en de kleine vos, of aan pinksterbloem voor het oranjetipje. Wie vlinders echt wil helpen, laat dus ook een wild hoekje bestaan.

Bloemen die het hele seizoen bloeien

Het geheim van een bestuiversvriendelijke tuin is een lange bloeiperiode. In het vroege voorjaar zijn krokussen, sneeuwklokjes en longkruid een welkome eerste maaltijd voor hommelkoninginnen die net uit hun winterslaap komen. Later in het voorjaar volgen akelei, smeerwortel en vergeet-mij-nietjes.

In de zomer kun je kiezen uit een breed aanbod. Lavendel, kattenkruid, marjolein en tijm zijn geliefd bij bijen en ruiken bovendien heerlijk. Ook rode zonnehoed, kogeldistel en ijzerhard worden druk bezocht. Voor het najaar zijn hemelsleutel (Sedum), herfstasters en klimop onmisbaar: juist dan is er in de natuur weinig meer te vinden.

• Voorjaar: krokus, longkruid, akelei
• Vroege zomer: kattenkruid, salie, smeerwortel
• Hoogzomer: lavendel, kogeldistel, rode zonnehoed
• Najaar: hemelsleutel, herfstaster, klimop

Struiken en bomen als voedselbron

Struiken leveren op een klein oppervlak verrassend veel bloemen. De vlinderstruik (Buddleja) dankt zijn naam niet voor niets aan de vele vlinders die hij in de zomer trekt. Let wel op dat hij zich makkelijk uitzaait, dus knip uitgebloeide trossen op tijd weg.

Inheemse struiken zijn extra waardevol, omdat ze ook voor andere dieren iets opleveren. Sleedoorn, meidoorn en wilg bloeien vroeg en zijn een belangrijke voedselbron voor wilde bijen. Hulst, vlier en lijsterbes bieden daarnaast bessen voor vogels. Wil je meer weten over het combineren van struiken en vaste planten, dan vind je bij Tuinblog Magazine uiteenlopende artikelen en plantenadvies over tuinieren.

Meer dan alleen planten

Voedsel is één ding, maar bestuivers hebben ook water en een plek om te nestelen nodig. Een ondiepe schaal met water en een paar steentjes erin geeft bijen een veilige drinkplek. Veel wilde bijensoorten nestelen in de grond, dus een stukje kale, zonnige aarde is meer waard dan je zou denken.

Laat in de herfst uitgebloeide stengels gewoon staan. In holle stengels overwinteren insecten, en de zaden zijn voer voor vogels. Gebruik verder liever geen bestrijdingsmiddelen: ook middelen die tegen luis bedoeld zijn, kunnen schadelijk zijn voor bijen en vlinders.

Klein beginnen werkt ook

Heb je weinig ruimte, kies dan voor compacte planten die in een pot goed gedijen, zoals tijm, bieslook, lavendel en kattenkruid. Kruiden die je laat doorbloeien zijn een dubbele winst: je kunt ze in de keuken gebruiken en de bloemen zijn smullen voor bijen. Plant bij voorkeur in groepjes van dezelfde soort, zodat insecten de bloemen makkelijker vinden.

Vervang daarnaast eens een stukje gazon door een bloemenweide of laat het gras op een plek wat langer staan. Paardenbloemen, klaver en madeliefjes krijgen dan de kans om te bloeien en trekken vanzelf allerlei bezoekers.